Przejdź do treści
pokdzialoszyn
Ludzie

Ewa Przybylska o naszych trasach: co zobaczyć w powiecie pajęczańskim wczesną wiosną

Autorka relacji z wycieczek opowiada, jak powstają nasze trasy, skąd bierzemy miejsca i dlaczego marzec to dobry czas na pierwszy spacer po okolicy.

Ewa Przybylskaautorka relacji z wycieczek
Opublikowano 5 min czytania
Ewa Przybylska o naszych trasach: co zobaczyć w powiecie pajęczańskim wczesną wiosną

Ewa Przybylska pisze relacje z naszych wycieczek krajoznawczych od kilku sezonów. To ona najczęściej siada z notesem po powrocie i spisuje, co widzieliśmy, gdzie się zatrzymaliśmy i co warto było zrobić inaczej. Przed pierwszym wiosennym wyjazdem pytamy ją, skąd biorą się pomysły na trasy po powiecie pajęczańskim, jak sprawdzamy miejsca przed wyjazdem i które zakątki najlepiej ogląda się właśnie teraz, gdy śnieg znika, a drzewa są jeszcze nagie. Rozmowa jest też o tym, czego nauczyły nas poprzednie wyjazdy, oraz o tym, jak czytamy program koncertu i co z tego wynika dla naszych relacji z drogi.

Skąd biorą się pomysły na nowe trasy?

Najczęściej z rozmów. Kiedy wracamy z koncertu albo z warsztatów, ktoś z uczestników mówi: „A wiecie, że w tej wsi jest jeszcze stary młyn?”. Zapisuję takie zdania w zeszycie i wracam do nich zimą, kiedy mamy więcej czasu na planowanie. Drugie źródło to nasze własne przejażdżki po gminach. Bierzemy mapę powiatu, wybieramy drogę, której jeszcze nie znamy, i jedziemy. Czasem po dwóch godzinach okazuje się, że nie ma tam nic do pokazania, ale częściej trafiamy na kapliczkę, dawną szkołę albo aleję, o której nikt nie pamiętał.

Trzeci sposób to słuchanie ludzi, którzy mieszkają w danym miejscu od dawna. Pytamy o rzeczy proste: gdzie stał kościół przed wojną, którędy szło się na targ, co zostało z dawnego parku. Takie rozmowy dają więcej niż jakikolwiek przewodnik, a przy okazji pozwalają ustalić, czy warto w ogóle organizować wyjazd w daną stronę.

Jak sprawdzacie miejsca przed wyjazdem?

Zawsze jedziemy sami, zanim zabierzemy grupę. Sprawdzamy, czy da się zaparkować, czy droga do zabytku jest przejezdna po deszczu i czy jest gdzie usiąść. Robimy zdjęcia w tym samym miejscu, w którym potem staniemy z uczestnikami, żeby w relacji było widać dokładnie to, co widzieliśmy. Notujemy też czas dojścia, bo przy grupie kilkunastu osób pół godziny spaceru to zupełnie inna sprawa niż przy dwojgu.

Zdarza się, że po takim objazdzie rezygnujemy z punktu programu. Któregoś roku planowaliśmy wejście na wzgórze, ale okazało się, że ścieżka prowadzi przez prywatne podwórko. Zmieniliśmy trasę dzień przed wyjazdem i dobrze na tym wyszliśmy. Uczymy się z tego, że plan jest po to, żeby go zmieniać, gdy teren mówi coś innego.

Ewa z notesem na skraju drogi, w tle pola i pojedyncze drzewa bez liści — miejsce, w którym zimą sprawdzamy trasę przed wiosennym wyjazdem
Ewa z notesem na skraju drogi, w tle pola i pojedyncze drzewa bez liści — miejsce, w którym zimą sprawdzamy trasę przed wiosennym wyjazdem

Które miejsca w okolicy warto zobaczyć wczesną wiosną?

Marzec i początek kwietnia mają jedną wielką zaletę: widać więcej. Kiedy drzewa nie mają liści, z drogi dostrzec można kościelną wieżę, dawny dwór czy nasyp po kolejce, które latem znikają za zielenią. Dlatego właśnie wtedy robimy objazdy gmin — Działoszyna, Pajęczna, Kiełczygłowa, Rząśni, Siemkowic, Nowej Brzeźnicy, Sulmierzyc i Strzelec Wielkich. To osiem gmin, osiem różnych krajobrazów i za każdym razem coś, co zaskakuje.

Warto wtedy zajrzeć do starych parków przy dawnych założeniach dworskich, gdzie o tej porze roku widać układ alejek, a nie tylko korony drzew. Dobrze ogląda się też kapliczki przydrożne i stare cmentarze, bo bez trawy i liści czytelne są napisy na nagrobkach. Jeśli chodzi o zabytki w samej gminie Działoszyn, sporo o nich pisaliśmy po wyjeździe, o którym więcej w tekście Wspomnienia z wycieczki szlakiem zabytków gminy.

Nie polecam natomiast długich spacerów nad wodą na przełomie marca i kwietnia. Ścieżki bywają rozmiękłe, a wiatr nad zalewem potrafi być dotkliwy. Jeśli już, to krótko i w dobrych butach. Za to pierwsze ciepłe popołudnia świetnie nadają się na postoje przy kościołach i na rynkach miasteczek, gdzie można usiąść i posłuchać, co mówią przechodnie.

Czego nauczyły was poprzednie wyjazdy?

Przede wszystkim pokory wobec czasu. Kiedyś zaplanowaliśmy pięć punktów w jeden dzień i skończyło się pośpiechem, a ludzie i tak najlepiej zapamiętali ostatnią kapliczkę, przy której staliśmy najdłużej. Od tamtej pory trzy punkty to maksimum, a przerwa na herbatę jest wpisana w plan tak samo jak zwiedzanie. Druga lekcja: nie obiecywać, że coś będzie otwarte. Wnętrza kościołów bywają zamknięte, a klucz bywa u kogoś, kogo nie ma w domu. Lepiej założyć, że zobaczymy to, co na zewnątrz, i mile się zdziwić.

Trzecia rzecz to dokumentowanie. Po każdym wyjeździe zbieramy zdjęcia od uczestników i spisujemy wspomnienia. To materiał do relacji, ale też do rozmów o kolejnych trasach. Dzięki tym notatkom wiemy, które miejsca naprawdę zostają w pamięci, a które tylko ładnie wyglądają na zdjęciu.

Najlepsza trasa to nie ta z największą liczbą zabytków, ale ta, po której ludzie sami zaczynają opowiadać, co widzieli u siebie.

Ewa Przybylska, autorka relacji z wycieczek

Jak wygląda praca nad relacją po powrocie?

Siadam z notesem, zdjęciami i kartką, na której zapisane są godziny. Najpierw spisuję przebieg dnia, potem wybieram dwa, trzy momenty, które warto opisać szerzej. Staram się nie używać wielkich słów. Jeśli kapliczka była ładna, piszę, co konkretnie było ładne: że tynk odchodzi płatami, a w środku ktoś położył świeże kwiaty. Czytelnik chce wiedzieć, co zobaczy, a nie jak bardzo jesteśmy wzruszeni.

Relacja ma też część praktyczną: ile trwał przejazd, gdzie była przerwa, co zabrać ze sobą. Nie podajemy adresów ani numerów telefonów, bo takie rzeczy zmieniają się szybciej niż teksty. Wolimy napisać: „skręcamy w prawo za kościołem i jedziemy prosto aż do lasu”. Kto będzie chciał, ten trafi. Podobnie robimy z programami koncertów, o czym pisałam przy okazji słowniczka pojęć — jasno i bez zbędnych terminów.

Co dalej z trasami?

Chcemy w tym roku wrócić do miejsc, które odwiedziliśmy tylko przelotnie, i obejrzeć je dokładniej. Myślimy też o krótkich wyjściach pieszych zamiast przejazdów, zwłaszcza po najbliższej okolicy. Więcej o tym, jak wygląda nasza praca od kulis, można znaleźć w tekście o przygotowaniach do koncertu — zasady są podobne: najpierw próba, potem publiczność.

Zapraszam do przysyłania pomysłów. Najczęściej trafiają do nas przez uczestników, którzy mówią: „A u nas za stodołą jest jeszcze stary krzyż”. Każdy taki sygnał traktujemy poważnie, bo to z nich powstaje mapa naszych tras.

Pytania, które zadają ludzie

Czy na wycieczki trzeba się wcześniej zapisywać?

Tak, zwykle prosimy o wcześniejszy kontakt, bo grupy są niewielkie i chcemy mieć pewność, że każdy zdąży dojechać na miejsce zbiórki. Terminy podajemy z kilkutygodniowym wyprzedzeniem.

Czy wycieczki są płatne?

Nie pobieramy opłat za udział w wyjazdach. Koszty dojazdu każdy pokrywa sam, a przerwy na herbatę są po prostu okazją, żeby usiąść razem.

Co najlepiej zobaczyć w powiecie pajęczańskim w marcu?

Stare parki, kapliczki przydrożne i kościoły widoczne z drogi, bo bez liści widać ich sylwetki. Polecamy też krótkie postoje w miasteczkach i rozmowy z mieszkańcami, którzy znają lokalne historie.

#wycieczki#powiat pajęczański#wiosna#krajoznawstwo#relacje
Napisane przezEwa Przybylskaautorka relacji z wycieczek, Pokdzialoszyn

Czytaj dalej